De religieuze kant van Sinterklaas oftewel de Heilige Sint-Nicolaas

Sinterklaas en zijn pieten strooien met korting!
22 januari 2024
Zwartgemaakt over de oeroude herkomst van Zwarte Piet
18 maart 2024

Altaar retable in de Heilige Nicolaaskerk in Heythuysen

In onze blogs rond sinterklaas of eigenlijk Sint-Nicolaas, proberen wij u meer informatie te geven over de prachtige traditie, zoals waar onderdelen en rituelen die er deel van uit maken, vandaan komen. In deze Sinterklaasblog gaan we het hebben over de religieuze kant van Sint-Nicolaas. Het blijft een bisschop uit de katholieke kerk.

Wij hebben een gesprek gehad met Marcus Vankan. Hij legt zich al 30 jaar toe, op het verzamelen van Sint-Nicolaasvoorwerpen. Op basis van zijn verzameling, organiseert hij regelmatig tentoonstellingen. Daarnaast geeft hij lezingen over Sint-Nicolaas. Hij is tevens bestuurslid van het Sint-Nicolaasgenootschap en voorzitter van het Sint-Nicolaasbroederschap, verbonden met de Heilige Nicolaaskerk “Heythuysen”. Vanuit zijn passie is hij ook al 28 jaar adviseur van Sinterklaas en kruipt hij jaarlijks onder de baard. Ook is hij auteur van het boek “Heilige Nicolaas, bruggenbouwer tussen oost en west”.

Wie was de Heilige Sint-Nicolaas eigenlijk?

Nicolaas werd geboren rond het jaar 260 – 270 in Patara, destijds een havenstadje gelegen aan de middellandse zee, in Lycië. Tegenwoordig in de provincie Antalya, van het huidige Turkije. Hij groeide op als enig kind, in een christelijk en rijk gezin. Zijn karakter wordt omschreven als liefdevol en grootmoedig. Hij was een diepgelovige die veel bad en vastte. Na het overlijden van zijn ouders gebruikte hij de erfenis voor goede doelen. Rondom hem gaan vele legenden. De bekendste is, dat hij in die periode, drie bruidsmeisjes voorzag van een bruidsschat. Dit zou de basis zijn van de traditie voor het zetten van onze schoen.

Al heel jong rond 292 -295 na christus, werd hij tot bisschop gewijd van Myra.  In die periode deed hij veel goeds en zijn er meer legenden ontstaan rond Nicolaas. Op 6 december 335 – 337 werd Nicolaas begraven net buiten de stad Myra. De oudste geschreven bronnen vertellen dat rond 530 na Christus al vele pelgrims het graf en de gebouwde basiliek bezochten. Naar schatting rond 550 werd Nicolaas heilig verklaard. Wil je meer weten over de goedheiligman? Lees dan het boek dat Marcus Vankan schreef en kom alles te weten over de heilige Nicolaas.

Het altaar retabel in de Heilige Nicolaas kerk in Heythuysen

Marcus Vankan en de Zeeuwse kunstenaar Roeland van der Kley kwamen in 2019 op het idee, om een bijzonder religieus kunstwerk te vervaardigen dat het verhaal uitbeeldt van Sint-Nicolaas. Ze besloten een “retabel” te vervaardigen. Dit retabel bestaat uit 10 geschilderde panelen. Een retabel of ook wel altaarstuk genoemd, is een rechtopstaande beeldwand, voorzien van schilderingen en beeldhouwwerk die zich boven of achter het altaar verheffen en daarmee optisch één geheel vormt.
“Retabel” betekent letterlijk “keerzijdentafel” en komt van het Latijnse woord “retrotabulum”. Het retabel heeft als doel, een beeldende verfraaiing van het altaar te zijn, dat beschouwd wordt als het rituele hart van het kerkgebouw. Dit retabel heeft een lange traditie.

Het hele jaar 2020 was het coronatijd en vervaardigde Roeland van der Kley het retabel. Hij gebruikte daarvoor oude materialen, zoals hout en een oud rustaltaar uit de kerk van Heythuysen. De kunstenaar schilderde 10 panelen. Aan de buitenkant van het retabel wordt het verhaal verteld van Sint-Nicolaas in de hemel, als voorspreker voor gelovigen. In het midden staat de jaarlijkse processie van 8 mei in Bari.

De 3 schilderijen daar onder, vertellen 3 legenden. Zoals het opwekken van de studenten uit de pekelton; het redden van drenkelingen en het zetten van je schoen, wat verwijst naar de bruidsschat die hij de drie meisjes gaf. Verstopt onderin, zie je een afbeelding van de hel. De eeuwenoude strijd tussen goed en kwaad. Sinterklaas staat voor het goede en zwarte piet staat van het kwaad, vandaar de hel.

In de Sinterklaasperiode worden de deuren geopend. Het verhaal van Sinterklaas staat nu centraal. Dan zijn er 3 afbeelding zichtbaar. De eerste is de stoomboot waarmee Sinterklaas naar Nederland komt. De afbeelding ernaast, een afbeelding van een viering van Sint-Nicolaas in de kerk van Heythuysen met de Sint en zijn zwarte pieten; een jaarlijkse gezins mis, die in de kerk gevierd wordt. Het laatste paneel toont Sinterklaas en piet, die de cadeautjes door de schoorsteen doet, op het dak. De kunstenaar heeft een brievenbus gemaakt waar jong en oud een kaars, gebed of zelfs een tekening of brief voor Sinterklaas in kunnen doen, gedurende de Sinterklaasperiode en ook daarbuiten.

Nieuwsgierig geworden naar het boek en het retabel?

Wij kunnen ons voorstellen dat u meer wil zien van het retabel. Bezoek dan eens de Heilige Nicolaaskerk van Heythuysen in de Sinterklaasperiode of daarbuiten. Hij is prachtig! Met “Wist je daT?” onze onlineserie, zijn we langs geweest. In deze aflevering wordt ook verteld over het retabel. Verder spraken we met de geestelijk verzorger Marcus Vankan, over het boek dat hij schreef. Al met al een boeiende en nieuwe aflevering van onze (S)interessante online serie.

Snel kijken naar deze aflevering van Wist je daT?

Sinterklaasfeest organiseren bij uw bedrijf of werk? Neem contact met ons op, wij doen dit al meer dan 30 jaar!

Comments are closed.